sector onderwijs - GOLV

Belangenbehartiging

Tijdregistratie: De uitvoering van de arbeidstijdenwet

Lange tijd, sinds dat de arbeidstijden wet in 1996 ook op het onderwijs van toepassing werd, leek het een weinig serieus onderwerp voor werknemers. Wel werd gediscussieerd over de vorm waarin de registratie plaats zou moeten vinden, maar voor de werknemers veranderde er niet veel. Sinds 1 januari 2001 werd het serieus. De Arbeidsinspectie controleert sindsdien of de wet wordt uitgevoerd. Knelpunt blijken vooral de buitenschoolse werktijden. Eind 2002 verschenen berichten in de media van de eerste opgelegde straffen. Maar wordt het beoogde effect bereikt? Of hebben de werkgevers te weinig oog voor de werkdruk van de leraar / onderwijzer?

Overzicht

• Informatie
• Nieuws
• Meningen

Informatie

Over de vorm en inhoud van de registratie is lang gesproken. In 2002 leek het erop dat ook het onderwijs door de Arbeidsinspectie op de huid zou worden gezeten. Medio maart 2003 zijn de eerste plannen gepresenteerd om knelpunten aan te pakken. Vooralsnog blijven de oude eisen van kracht.

Via onderstaande links is de belangrijkste informatie snel bereikbaar. Voor de registratie zijn diverse formulieren ontwikkeld. Velen gaan uit van een gewoon papieren invullijst.
Veel handiger is het natuurlijk wanneer de registratie in een rekenblad plaatsvindt. Optellen en uitrekenen van gemiddelden of totalen is dan niet meer handmatig nodig. Op de site van de A.V.S. (zie hieronder) is een heel compleet systeem te vinden, waarbij de algemene schoolgegevens van te voren in de werkbladen voor de personeelsleden kunnen worden geladen.
Eenvoudiger, maar ook handig voor een gewoon werknemer is het rekenblad dat we van een GOLV-lid ontvingen. In de huidige uitvoering is het gericht op het Primair Onderwijs, maar dat is snel aangepast. U kunt dit werkblad hier downloaden (rechtermuisknop, Doel opslaan als).

• De Besturenraad heeft in een overzicht de belangrijkste punten op een rijtje gezet. Dit overzicht is ongedateerd. Op de vraag "Hoe registreren" luidt het antwoord:
  Voldoende is een verwijzing naar het lesrooster (jaarkalender inclusief ouderavonden, studiedagen enz.), waaruit de inroostering van de individuele werknemer is af te lezen. Voor de buitenschoolse werktijd voert de werknemer zelf een registratie van het aantal gewerkte uren. Aanvangs- en eindtijd hoeven niet geregistreerd te worden en ook een codering van de aard van de werkzaamheden is niet vereist. Deze registratie wordt per week of per maand gebundeld en door de werkgever bewaard.
  Onder ontwikkelingen in het V.O. wordt verder het volgende vermeld (ook deze informatie is ongedateerd):
  In de Tweede Kamer zijn opnieuw vragen gesteld over de verplichte registratie van arbeidstijden. Uit het antwoord van minister De Geus blijkt dat het gelukkig toch wat eenvoudiger kan. Het lesrooster is vanaf nu het uitgangspunt voor de registratie. Alleen afwijkingen van het standaardrooster hoeven voortaan te worden geregistreerd. In de ICO-rubriek in Uitleg brengt het ministerie deze versoepeling binnenkort officieel naar buiten.
• De Algemene Vereniging van Schoolleiders (A.V.S.) biedt op haar site een compleet verhaal over de arbeidstijdenwet, inclusief een stappenplan om de wet uit te voeren.
  Hierbij wordt uitgegaan van drie onderdelen:
  - het taakbeleid; wie houdt zich bezig met welke taken
  - de werktijdenregeling; welke afspraken zijn gemaakt over de tijden waarbinnen gewerkt wordt
  - individuele tijdregistratie; het feitelijke instrument waarin bovenstaande elementen zijn verwerkt.
• De Algemene Onderwijsbond heeft een dossier samengesteld met relevante knipsels uit de periode 1996 tot en met voorjaar 2001. Een paar details.
  - Ten onrechte komen bij de invulling van taakbeleid vaak alleen de taken, ofwel de omvang van de werkzaamheden aan de orde. De tijdsduur van de werkzaamheden krijgt daarbij te weinig aandacht.
  - Verplichting van uitvoering van taken op school i.p.v. thuis strijdt met één van de doelstellingen van de Arbeidstijdenwet (combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken mogelijk maken).
  - Uit onderzoek blijkt dat de afkeer van de arbeidstijdregistratie bij de werknemers niet zo vaak voorkomt als wordt verondersteld door de werkgevers (minder dan 30 %). Wel blijkt dat inzicht in de feitelijke werktijden van individuele werknemers confronterend is voor de werkgever.
  - Koppeling van arbeidstijdregistratie aan een goed personeels- en taakbeleid kan voorkomen dat de registratie alleen een stuk bureaucratie is.

Nieuws

• Registratie thuiswerkuren eenvoudiger
  Leraren hoeven de uren die ze besteden aan nakijkwerk en lesvoorbereiding niet meer te registreren. Binnen de deregulering mag het voortaan allemaal wat simpeler, vindt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het is voldoende als de schooladministratie de thuis te werken uren vooraf aangeeft op het rooster van de leraar. De school houdt als werkgever ook de wijzigingen in het rooster bij. lees meer
• Geldboete bij overtreding arbeidstijdenwet [8 augustus 2003]
  Overtredingen op de Arbeidstijdenwet moeten in de toekomst direct worden bestraft met een bestuurlijke boete. Zwaardere overtredingen worden wel strafrechtelijk vervolgd. Dat staat in een wetsvoorstel van minister De Geus.
  Lees verder >>>
• Thuis werken eigen verantwoordelijkheid?
  Gerechtshof Arnhem heeft in een door een vo-school aangespannen (hoger) beroep, recent geoordeeld dat een school op grond van de Arbeidstijdenwet niet kan worden verplicht om uren die docenten thuis werken te (laten) registreren. De inhoud en reikwijdte van het arrest van het Hof zijn op dit moment nog niet bekend. [info van Nieuwsbrief Besturenraad feb. 2003]
• Voorwaardelijke straf 20-12-2002
  De PCBO heeft 19 december een voorwaardelijke boete van 2500 euro opgelegd gekregen, met een proeftijd van twee jaar, vanwege ondeugdelijke registratie van de arbeidstijden op haar scholen. Volgens de Arbeidsinspectie wordt met het gehanteerde systeem niet duidelijk hoeveel uur de personeelsleden nu werkelijk voor school bezig zijn en of zij niet overbelast worden.
• Boete geëist tegen Fries schoolbestuur 5-12-2002
  Tegen de Vereniging voor Protestants Christelijk Basisonderwijs (PCBO) in Smallingerland werd een boete van 4500 euro, waarvan de helft voorwaardelijk, en een proeftijd van twee jaar geëist vanwege ondeugdelijke registratie van de arbeidstijden.
  Het PCBO-bestuur vindt dat het lesrooster en het taakbeleid voldoende aangeven hoeveel uren voor de verschillende taken worden uitgetrokken. Dit taakbeleid is zeer gedetailleerd en wordt elk jaar voor elk personeelslid geëvalueerd. Afwijkingen van het rooster moeten worden genoteerd. Als personeelsleden echter buiten de vastgestelde tijden voor school werken, is dat hun eigen verantwoordelijkheid, vindt het bestuur.
  Volgens de Arbeidsinspectie wordt met dit systeem niet duidelijk hoeveel uur de personeelsleden nu werkelijk voor school bezig zijn en of zij niet overbelast worden. "Onderlinge loyaliteit zal ertoe leiden dat mensen bij overbelasting niet direct aan de bel trekken", zei de politierechter vanmorgen.
• Medewerkers TU Eindhoven moeten uren schrijven 23-8-2002
• Kamervragen 23-1-2001
  Op 23 januari 2001 hebben Van der Staaij, Van der Vlies (beiden SGP) en Van de Camp (CDA) de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen vragen gesteld over tijdregistratie in het onderwijs. Uit het antwoord van de ministers, gedateerd 26 februari 2001, de volgende zaken
  - registratie van het aantal gewerkte uren buiten de reguliere lesuren is voldoende. Codering of omschrijving van de aard van de werkzaamheden is niet nodig.
  - de administratieve verplichtingen worden tot een minimum beperkt, maar de aard van het problemen (algemeen: de arbeidsomstandigheden) wegen hier ruimschoots tegen op.
  - voordat een school wordt beboet (max. 4.500 EUR), wordt eerst een waarschuwing gegeven.
  - de ministers verbinden geen beleidsconsequenties aan te signaleren misstanden. De verantwoordelijkheid wordt volledig bij de werkgever gelegd.
• Babbeltje met collega? Even noteren 12-1-2001
  Een tachograaf voor schoolmeesters. Daaraan doen de tijdregistratieformulieren denken die leerkrachten moeten gaan invullen. Vanuit de scholen klinken boze geluiden. De VGS: "Wij kunnen niet anders dan scholen attenderen op een maatregel die we zelf ook graag anders zouden zien."

Meningen

• Een eerste reactie van een directeur op een Reformatorische basisschool 12-1-2001
  "Het is absurd. De leerkrachten moeten bijna van minuut tot minuut gaan bijhouden wat ze doen. Daarmee wil de inspectie de werkdruk inzichtelijk maken, maar het betekent een enorme taakverzwaring. Een leerkracht moet elke dag zijn formulier invullen, want anders is hij allang weer vergeten wat hij allemaal gedaan heeft. Een gesprek met collega's, noem maar op, alles moet genoteerd worden. Ik word vervolgens belast met de inventarisatie van al die formulieren." Volgens hem doorkruist de maatregel het integraal personeelsbeleid (I.P.B.) dat scholen op advies van het ministerie van Onderwijs op poten zetten. "In onze school hebben we afspraken gemaakt over de hoeveelheid tijd die mensen aan lesgeven en correctie besteden. De andere taken in de school zijn verdeeld en de mensen hebben daarvoor uren toegewezen gekregen. Zo maak je inzichtelijk of iemand een te grote weektaak heeft of dat hij er juist nog wel wat bij kan hebben. We evalueren de taakverdeling tijdens functioneringsgesprekken en eenmaal per jaar in een teamvergadering."
• Column van C. A. Egas, directeur van de School met de Bijbel in Bleskensgraaf onder de titel "Ten halve gekeerd" over arbeidstijdregistratie als bureaucratie. 9-2-2001
• Column van L. D. van Klinken, schoolbegeleider bij het ds. G. H. Kerstenonderwijscentrum in Veenendaal onder de titel "Het onderwijs als bedrijf" over de schaduwkanten van o.a. arbeidstijdregistratie. 30-3-2001
• De mening van de Algemene Onderwijsbond komt duidelijk naar voren in het dossier over Arbeids- en rusttijden.
  Heel kort: een doeltreffende arbeidstijdregistratie gecombineerd met goed personeels- en taakbeleid leidt tot een groter welbevinden van de werknemer in het onderwijs en een verlaging van de (ervaren) werkdruk.
• Onderwijsbond CNV
  
  Omdat de wetgever niet voorschrijft wat geregistreerd moet worden, kan worden volstaan met het registreren van de begin- en eindtijden van de arbeid. In het onderwijs wordt nog te vaak te lang doorgewerkt en worden geen pauzes genoten. Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid zijn niet zelden gevolgen van te lang doorwerken, dus kunnen geregistreerde arbeidstijden bewerkstelligen dat scholen binnen de grenzen van de arbeidstijdenwet blijven.
  Een uitgebreide registratie vloeit niet voort uit wetgeving. Dit mag alleen als er instemming is van het personele deel van de MR.
• Peiling
  
  We hebben via deze site in december 2002 en januari 2003 een peiling gehouden. In deze peiling werd duidelijk dat een ruime meerderheid het niet eens is met de stelling dat het de verantwoordelijkheid van de werknemer is wanneer hij buiten de afgesproken tijden voor school werkt. Hiermee sluiten zij aan op het vonnis van de rechter d.d. 19 december 2002. Ook hij was van mening dat de school een verantwoordelijkheid heeft ten opzichte van de inzet van de werknemers.