Integraal Personeels Beleid
Praktijk
december 2004
In het IPB staat de integrale aanpak van het personeelsbeleid centraal. Richting gevend hierbij zijn de doelen die de onderwijsorganisatie beoogd. In dit artikel vragen wij aandacht voor de relatie tussen de doelen van de organisatie en de persoonlijke ontwikkeldoelen.
Wanneer iemand kiest voor het onderwijs, mag zijn directie een bepaald niveau aan vaardigheden verwachten die voor een leerkracht nodig zijn. In het lesgeven, het omgaan met leerlingen, het functioneren in de organisatie is het absoluut nodig dat je basis-bekwaamheden bezit die daarvoor nodig zijn. In dat opzicht zijn de bekwaamheidseisen zoals deze in de Wet Beroepen in het onderwijs voorgeschreven worden, heel belangrijk.
Het is een eenvoudige vaststelling dat ieder mens bepaalde talenten bezit. Dit kan kennis zijn van een bepaald vak of vaardigheden voor een bepaald beroep. Bij Integraal Personeelsbeleid zouden ook de persoonlijke kwaliteiten van een werknemer aandacht moeten krijgen. Hierbij doet zich echter een probleem voor. Over het algemeen worden vanuit de doelen die de schoolorganisatie zich stelt, profielen opgesteld waaraan werknemers moeten voldoen. Extra compententies die voor de betreffende functie niet direct nodig zijn, spelen dan nauwelijks een rol meer. Wel moet de betreffende werknemer zich gaan scholen om de competenties die hij niet op het voorgeschreven niveau beheerst, verder te ontwikkelen.
Een Persoonlijk Ontwikkel-plan (POP) richt zich vaak op die acties die nodig zijn om de werknemer verder te bekwamen voor de functie waarin hij is benoemd. In veel gevallen wordt eenzijdig gekeken naar het uitgangspunt dat persoonlijke ontwikkeldoelen en organisatiedoelen met elkaar in overeenstemming moeten komen. De werknemer moet zich dan zo ontwikkelen dat hij pas bij de doelen van de schoolorganisatie.
Samen sterk
Een heel andere benadering gaat uit van de werknemer. In een interactief proces worden door het management en de werknemers de ontwikkeldoelen van de school vastgesteld. Hierbij wordt dan direct aangesloten bij de beschikbare competenties van de werknemers. De extra kennis of vaardigheden die bij een werknemer zijn kunnen dan verwerkt worden in de ontwikkeldoelen van de school. Deze benadering heeft verschillende voordelen.
- De doelstellingen van de school worden gedragen door het hele personeel, omdat de werknemers samen met het management eraan gewerkt hebben.
- Het welbevinden van een werknemer is groter wanneer hij de gelegenheid krijgt te doen wat hij graag wil en goed kan.
- Het versterken van al bestaande competenties is makkelijker en bevredigender dan het verwerven van nieuwe competenties.
Deze personeelsgerichte benadering vraag meer van een school met betrekking tot het beleidsvormend proces. Ook zit er een gevaar aan. Wanneer bepaalde ontwikkeldoelen direct afgestemd zijn op bepaalde excellente competenties van één werknemer, doet zich een probleem voor wanneer dit personeelslid de school verlaat. Anderzijds blijkt de doorstroming van het personeel veel geringer wanneer een werknemer de gelegenheid heeft zijn mogelijkheden te ontplooien.